Kącik logopedy czyli co rodzic powinien wiedzieć na początek…

Czym zajmuje się logopeda?

Logopeda to  terapeuta zajmujący się pomocą dla dzieci, młodzieży, z takimi zaburzeniami wymowy, jak np. seplenienie, rotacyzm, jąkanie, terapią dzieci z niedosłuchem, rozszczepem i upośledzeniami w różnym stopniu. Zadaniem logopedy jest zapobieganie zaburzeniom mowy (profilaktyka), rozpoznawanie (diagnoza) oraz usuwanie wad wymowy w trakcie terapii logopedycznej.

Do najczęściej spotykanych zaburzeń mowy zalicza się:

1        seplenienie międzyzębowe- w czasie wymawiania głosek takich, jak np. s, z, c, dz język wsuwany jest między zęby;

2        seplenienie proste – to najczęściej zamiana głosek sz, ż, cz, dż na s, z, c, dz bądź ś, ź, ć, dź  np. zamiast szkoła – skoła;

3        rotacyzm – brak głoski r (głoska r jest zastępowana głoską l lub j ) lub nieprawidłowa jej wymowa;

4        bezdźwięczność – głoski dźwięczne ulegają ubezdźwięcznieniu np. woda – fota;

kappacyzm –  jest wadą artykulacyjną, w której zaburzona jest wymowa głoski k

5. gammacyzm – nieprawidłowa wymowa głoski   tylnojęzykowej  g i h

Podczas prowadzenia terapii logopedycznej, bardzo ważne jest zaangażowanie dziecka  i współpraca  dziecko- logopeda – rodzic.

Tylko systematyczne ćwiczenia gwarantują sukces prowadzonej terapii. Rodzice mają za zadanie utrwalenie z dzieckiem opracowanego w gabinecie logopedycznym materiału. Włączenie się rodziców w proces terapii gwarantuje lepsze wyniki, czyli zautomatyzowanie się prawidłowej wymowy w mowie spontanicznej.

Krótkie, a codzienne ćwiczenia (nawet kilka minut)są w stanie pokonać złe nawyki wymawianiowe oraz nie zniechęcą dziecka do pracy.

KIEDY DO LOGOPEDY?

Zastanów się, czy twojemu dziecku potrzebna jest pomoc logopedy. Jeśli na któreś z pytań odpowiedziałeś TAK – idź do logopedy.

DZIECKO ma:

6-7 miesiące

-nie gaworzy

-nie odwraca się w kierunku głosu

12 miesięcy

-nie kojarzy pierwszych słów

z osobą lub rzeczą (gdzie jest mama? piłka?) o

-nie wykonuje prostych poleceń, np. zrób kosi-kosi, pa-pa!

-nie mówi pierwszych słów ze zrozumieniem, np. mama, baba, tata.

 

2 lata

– nie nazywa przedmiotów, gdy jest pytane: „Co to jest?”

-nie używa zdań prostych

-nie wykonuje prostych poleceń, np. „Daj mamie piłkę?”

 

3 lata

– podczas mówienia wysuwa język między zęby

-zacina się, powtarza sylaby lub wyrazy, np. Idę do do do sklepu.

(Może to być niepłynność, która minie z wiekiem, ale też może

być to objaw jąkania.)

-nie mówi lub mówi bardzo mało.

 

4 lata

– nawykowo mówi przez nos

– zamienia głoski dźwięczne na bezdźwięczne, np. zamiast woda

mówi fota, zamiast buda mówi puta.

– zamiast s, z, c, dz mówi ś, ź, ć, dź

– zamiast k, g mówi t, d

 

5 lat

– nie mówi zdaniami rozwiniętymi

– trudno je zrozumieć

– nie zadaje pytań

 

6 lat

– nie mówi głoski r(zamienia ją na l , j, lub wymawia gardłowo)

– nie potrafi odpowiedzieć na pytania dotyczące wakacji

lub wysłuchanej bajki

– popełnia dużo błędów gramatycznych

– nie mówi sz, rz, cz, dż

 

Jak pomóc dziecku w nauce mówienia? 

Prawidłowy rozwój mowy naszego dziecka to podstawa późniejszych sukcesów w edukacji szkolnej. Rodzice, którzy pragną  wspierać naukę swojej pociechy od początku , powinni świadomie pomagać jej w prawidłowym rozwoju umiejętności mówienia i pisania. Przedstawiamy więc kilka praktycznych ćwiczeń, zabaw i porad, które ułatwią nam stymulowanie rozwoju mowy.   W tej kwestii lepiej okazać nadwrażliwość i troskę niż brak umiejętności przewidywania i przykre w skutkach porażki  w dalszej edukacji.

1. Zachęcajmy dziecko do naśladowania odgłosów otoczenia, samemu dając przykład, ale uważnie przysłuchując się efektom uzyskanym przez dziecko.

2. Łączmy nazywanie z konkretnym obiektem, a więc z obrazkami czy widzianym przez dziecko przedmiotem, osobą, zjawiskiem. Posługujmy się książkami i ilustracjami o wyrazistym rysunku lub komentujmy aktualne wydarzenia z najbliższego otoczenia w czasie ich trwania.

3. Organizujmy wspólne „zabawy buzią”: dmuchanie baniek mydlanych, nadmuchiwanie gumowych zabawek, gwizdanie, nadymanie policzków, parskanie czy syczenie.

4. Starajmy się łączyć wydawanie różnych dźwięków i naśladowanie odgłosów z ruchami rąk i całego ciała, tzw. mowa ciała.

5. Zwróćmy uwagę na ćwiczenia dłoni. Zręczność rąk ma związek ze sprawnym artykułowaniem i mówieniem. Pomagajmy dziecku nawlekać koraliki, budować wieżę z klocków, domek z kart lub twórzmy z nim świat z modeliny lub plasteliny.

6. Starajmy się nie wyręczać dziecka w wypowiadaniu życzeń i opowiadaniu wrażeń. Nie podpowiadajmy mu bezustannie, co ma powiedzieć. Pozostawmy mu swobodę w doborze słów. Starajmy się sprowokować wypowiedź, a te dopiero poprawiajmy.

7. Gdy dziecko mówi po swojemu, powtarzajmy po nim tę samą treść w poprawionej gramatycznie formie.

8. Opowiadając dziecku bajkę czy interpretując scenkę przedstawioną na obrazku starajmy się mówić prostymi, krótkimi zdaniami. Nie zasypujmy dziecka lawiną słów, których znaczenia nie rozumie i nie będzie potrafiło ich wykorzystać. W taki sam sposób odpowiadajmy dziecku na jego pytania. Sprawdzajmy, czy śledzi tok naszych myśli, rozumie wszystkie wyrazy, zadając mu pytania i ewentualnie podpowiadającodpowiedzi. W tym celu  naprowadzajmy dziecko na właściwy wyraz, pokazujmy daną rzecz na obrazku mówiąc początek wyrazu.

9. Komentujmy możliwie często to, co sami robimy i co robi dziecko, np.: „teraz mama prasuje, a później będzie gotowała zupę”.

10. Nigdy nie krytykujmy mowy dziecka w jego obecności ani w obecności innych dzieci, nie porównujmy go z rówieśnikami, nie stawiajmy ich za przekład pod tym względem. Uświadamianie bowiem dziecku, że jego mowa jest dla rodziców problemem i zmartwieniem, że są z niej niezadowoleni, wywoła skutek odwrotny do zamierzonego, zniechęci i zablokuje.

11. Zawsze chwalmy dziecko, nie tylko za widoczne osiągnięcia, ale za każde próby i starania, udane ćwiczenie, nowy wyraz, powtórzenie, opowiadanie.

12. Jeśli dwulatek nie mówi więcej niż parę słów i przybywa ich bardzo mało, a trzylatek nie próbuje układać zdań – pamiętajmy: to  pora, by zasięgnąć porady specjalisty.

12 przykazań logopedycznych dla rodziców (Leon Kaczmarek)

Narządy mowy dziecka kształtują się i zaczynają funkcjonować już w życiu płodowym. Są one ogromnie wrażliwe na wszystkie bodźce fizyczne i chemiczne, zarówno sprzyjające jak i szkodliwe,

Mowa otoczenia powinna być poprawna. Do dziecka mów wolno, dokładnie i wyraźnie,

Dziecko powinno reagować na aktywność uczuciową i słowną otoczenia. Z początku jest to uśmiech, ruch rączki, przegięcie ciała. Wnet jednak  nastąpią reakcje głosowe. Gdy ich brak, trzeba koniecznie zbadać słuch  dziecka, gdyż może on być osłabiony,

Absolutnie nie wolno krepować dziecka w reagowaniu na aktywność otoczenia,

Jeśli dziecko ma nieprawidłową budowę narządów mowy,  powinno się z nim pójść bezwzględnie do lekarza specjalisty (ortodonty, chirurga, plastyka),

Dziecko leworęczne należy otoczyć szczególną opieką. W okresie kształtowania się mowy nie powinno zmuszać się go do posługiwania się prawa ręką, gdyż może wystąpić zaburzenie mowy,

Kiedy dziecko zaczyna coraz więcej mówić nie wolno tej skłonności gasić np. obojętnością lub cierpką uwagą, bo wówczas dziecko zamyka się w sobie,

Nie należy hamować żywiołowego pędu do mowy,

Należy pilnie baczyć czy kształtowanie się mowy dziecka przebiega zgodnie z normą,

Od momentu zdobycia przez dziecko umiejętności mówienia zdaniami nie wolno bezustannie przeszkadzać mu przez ciągłe poprawianie  i zmuszanie do  poprawnego powtarzania, gdyż dziecko nabawi się kompleksów, straci zaufanie do otoczenia, przestanie mówić,

Dzieci często zadają mnóstwo pytań i przepada za opowiadaniami. Nie wolno lekceważyć tych faktów , gdyż pomaga to dziecku w wysławianiu się i umiejętności wyrażania swych myśli,

Jeśli mimo wszystko nie udało się  zapobiec powstawaniu defektów mowy, nie wolno opuszczać rąk.. Należy jak najszybciej skorzystać z pomocy logopedycznej.

5 minut ćwiczeń oddechowych każdego dnia

Dzieci z wadami wymowy w grupach przedszkolnych są najliczniejszą grupą spośród wszystkich grup do pracy korekcyjnej, czy kompensacyjnej. Zjawisko zaburzeń wypowiadania się przedszkolaków jest tak nasilone, że konieczne wręcz jest opracowanie zabiegów terapeutycznych.

Zaburzenia i wady wymowy w znacznym stopniu utrudniają osiągnięcia sukcesów w szkole. Pod koniec wieku przedszkolnego od dziecka oczekuje się poprawnego wymawiania wszystkich dźwięków, swobody w posługiwaniu się mową.

Często jednak u dzieci w tym okresie występują zaburzenia mowy, toteż powinno się możliwie wcześnie rozpocząć świadome jej usprawnienie oraz korygowanie wszelkich zaburzeń.

Oddychanie jest czynnością ważną dla poprawnego mówienia , a także dla poprawnego rozwoju naszego aparatu artykulacyjnego. W sytuacjach , kiedy dziecko nie mówi (np. sen, zabawa, oglądanie telewizji) usta i szczęki dziecka powinny być zwarte, a powietrze powinno spokojnie wypływać przez jamę nosową. Dzięki takiemu oddychaniu prawidłowo będzie rozwijał się aparat artykulacyjny, dlatego ważne jest kontrolowanie, w jaki sposób oddychają nasze dzieci.

Ćwiczenia oddechowe, które proponuję mają na celu:
– wyrobienie oddechu przeponowego
– poszerzenie pojemności płuc
– rozróżnianie fazy wdechu i wydechu
– wyrobienie umiejętności pełnego i szybkiego wdechu i wydłużenia fazy wydechowej
– mówienia na wydechu
– dostosowania długości wydechu do czasu trwania wypowiedzi
– zsynchronizowania pauz oddechowych z treścią wypowiedzi.

Ćwiczenia oddechowe powinno się wykonywać systematycznie, raz lub dwa razy w ciągu dnia po około 5 minut, a więc przy rozmaitych formach aktywności.

W każdym ćwiczeniu ruchowym przestrzegamy zgodności faz ruchu z fazami oddechowymi:
– przy uniesieniu ramion w górę – wydech nosem
– przy opuszczeniu – wydech ustami
– przy wyproście tułowia – wdech nosem
– przy skłonie – wydech ustami.

Zestaw ćwiczeń oddechowych:

I
1. wdech nosem , wydech ustami (ćw. w poz. stoj.)
2. głęboki wdech z wypukleniem klatki piersiowej i długi wydech zakończony rozluźnieniem całego ciała (ćw. w poz. leż.)
3. dziecko siedzi ze skrzyżowanymi nogami: wdech z uniesieniem ramion, wydech z opuszczeniem ramion (ćw. w poz. siedz. i klęczącej).
4. chłodzenie gorącej zupy na talerzu ( ręce złożone na kształt talerza) – dmuchanie ciągłym strumieniem.

II
1. wdech z wyciągnięciem rąk przed siebie, wydech z opuszczeniem rąk(ćw. w poz. stoj.)
2. wdech wraz z uniesieniem nóg, wydech wraz z opuszczeniem kończyn (ćw. w poz. leż)
3. dziecko siedzi ze skrzyżowanymi nogami : wdech w pozycji wyprostowanej, wydech przy skłonie w przód (ćw. w poz. siedz.)
4. dmuchanie na kolanie, wycięte z bibuły listki.

III
1. wdech z wyciągnięciem rąk ku górze, wydech z opuszczeniem rąk w dół (ćw. w poz. stoj.)
2. wdech z wyciągnięciem rąk za głowę, wydech z opuszczeniem rąk do tułowia (ćw w poz. leż)
3. wdech z uniesieniem rąk ku górze w pozycji klęczącej, siad na piętach, wydech ze skłonem w przód, ręce oparte na podłodze (ćw. w poz. siedz.)
4. wdychamy zapach lasu- w staniu obok krzesła ,dzieci wykonują na przemian wdech i wydech. Przy wdechu – stają na palcach i unoszą ręce. Przy wydechu- opadają na całe stopy i opuszczają ręce.

IV
1. wdech z podniesieniem rąk w górę, w bok, wydech ze skłonem w przód (ćw. w poz. stoj.)
2. wdech z uniesieniem nóg i wyciągnięciem rąk jak najdalej od siebie, wydech wraz z rozluźnieniem całego ciała (ćw. w poz. leż)
3. wdech oczy otwarte, wydech z zamknięciem oczu i rozluźnieniem mięśni (ćw. w poz. siedz.)
4. dzieci siadają w kole, w środku leży duża obręcz. Każde dziecko otrzymuje kulę z waty i próbuje ją wdmuchać do środka koła. Zabawę powtarzamy 2, 3 razy.

V
1. wdech – ręce na biodrach , skłon w bok, wydech w pozycji wyprostnej (ćw. w poz. stoj.)
2. wdech z przyciśnięciem rąk do podłogi, wydech zakończony rozluźnieniem całego ciała (ćw. w poz. leż)
3. wdech w pozycji siedzącej, wydech podczas kładzenia się na plecy (ćw. w poz. siedz.)
4. Jesienny wiatr.
Dzieci, stają w rozsypce, robią wdech, a następnie długi wydech ustami, naśladując dmuchanie wiatru.

VI
1. Wdech z odchyleniem rąk do tyłu i wypukleniem klatki piersiowej, wydech z opuszczeniem rąk (ćw. w pozy. stoj.)
2. wdech z uniesieniem rąk ku górze w pozycji klęczącej, siad na piętach, wydech ze skłonem w przód, ręce oparte na podłodze.(ćw. w pozy. siedz.)
3. leżenie tyłem wdech ustami, siad prosty wydech (ćw. w poz. leż)
4. Dzieci otrzymują kartki z bloku dużego formatu i słomki.
Pędzlem nakładają kilka kropel farby, a następnie je rozdmuchują w jednym kierunku.

VII
1. wdech z przyciągnięciem rąk, barków do ściany , uwypukleniem klatki piersiowej, wydech z opuszczeniem rąk, odsunięcie się od ściany i ugięciem kolan. (ćw. w pozy. stoj.)
2. leżenie przodem wdech ustami (pozycja foka), wydech nosem (ćw. w pozy. leż)
3. siad wyprostny wdech ustami, wydech w pozycji leżącej (ćw. w pozy. siedz.)
4. Dzieci tworzą krąg, a nauczyciel zapowiada: będziemy balonikami, więc musimy napełnić się powietrzem. Ręce kładziemy na brzuchu. Wolno wciągamy powietrze nosem i sprawdzamy rączkami, jak nasze brzuszki nadymają się. A teraz wypuszczamy powietrze ustami. Ręce sprawdzają czy w baloniku nie ma powietrza. Ćwiczenia powtarzamy na stojąco, a następnie na leżąco.

Ciekawe ćwiczenia w formie zabawowej (wplatane w tok zajęć lub zabawę):

1. „Misie” śpią, oddychają nosem (wdech i wydech nosem).
2. Naśladowanie odgłosu pracującego odkurzacza. Dzieci leżą na plecach, na podłodze, głęboko wciągają powietrze nosem, a następnie wypuszczają buzią , potem naśladują odgłos odkurzacza.
3. Dmuchanie na kuleczki śniegowe. Dzieci dzielimy na 3 lub 4 grupy tworzące koła. W środku każdego koła leży obręcz. Dzieci otrzymują kulki z waty. Zadaniem dzieci jest wdmuchnąć kulki z waty do środka obręczy. Nie wolno przy tym używać rąk.
4. Wyścigi pudełek. Dzieci dmuchają na pudełka, starając się jak najszybciej przebyć drogę z jednego końca sali na drugi.
5. Chuchanie na zmarznięte ręce.
6. Gwiazdki. Dmuchanie na trzymane przed sobą gwiazdki zawieszone na nitkach.
7. Naśladowanie odgłosów podmuchu wiatru, buczenia trzmieli i śpiewu ptaków.
8. Dmuchanie na „poparzony” ogniem palec.
9. Dmuchanie na kwiatki z bibuły (tak aby nie upadły na podłogę)
10. Dmuchanie papierków po cukierkach. Dzieci otrzymują kolorowe papierki po cukierkach, oglądają je, a następnie kładą na podłodze i dmuchają na nie tak aby się przesuwały.
11. Dmuchanie małych kuleczek z papieru leżących na dywanie. Zdmuchiwanie małych kulek z ręki.
12. Dmuchanie na wiatraczek (sprawdzenie czy się porusza)
13. Lokomotywa oddaje nadmiar pary: ffff lub szszsz.
14. Pociąg stoi gotowy do odjazdu, lokomotywa sapie -pf, pf, pf, pociąg powoli rusza i jedzie coraz szybciej -cz, cz, cz,
15. Gwizdanie gwizdkiem, gwizdanie na jednym wydechu.
16. Spacer po łące- podchodzenie do kwiatów i wąchanie ich.
17. Wdmuchiwanie piłeczek pingpongowych do bramek – zabawy w parach lub do siebie.
18. Wyścig myszek. Na dużej kartce papieru narysowany jest tor wyścigowy, zadaniem dzieci jest dmuchanie przez słomkę na papierową myszkę -czyja myszka pierwsza dotrze do mety.
19. Dmuchanie na własną grzywkę.
20. Czarodziejski obrazek. Każde dziecko dostaje kartkę , na której jest kropla tuszu, dziecko dmucha na nią przez słomkę tak, aby powstał czarodziejski obrazek.
21. Echo- powtarzanie z prowadzącym sylab: ma, me, mu, mi, my,.
22. Naśladowanie szelestu liści w parku.
23. Puszczanie baniek mydlanych.
24. Gra na trąbce, gwizdkach, flecie.
25. Zdmuchiwanie lekkich przedmiotów ze stołu.
26. Zatrzymywanie oddechu na 3-4 minuty.

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *